Научно-методическая система обучения будущих учителей физики основам электроники в университетах - скачать бесплатно автореферат и диссертацию по педагогике для написания научной работы или статьи на тему 'Теория и методика обучения и воспитания по областям и уровням образования ' по специальности ВАК РФ 13. Ресми оппоненггер: педагошка шлымдарьтыц докторы, профессор Кенжебаев Т. Теле би кешеи, 86, 4-к,абат, 413-белме.. Диссертациямен Абай атындагы Алматы мемлекетпк уииверсотетанщ ютапханасьшда танысуга болады. Диссертациялык, кецестщ галым хатшысы, педагошка шлымдарыньщ докторы, профессор к;. Зерттеу жумысыныц жалпы сипаттамасы Kja3ipri электроника гылыми-техникалык, прогрестщ куатгы удетгаш! Электрониканы адамньщ ю-эрекетшщ эр алуан саласында пайдалану ой ецбеп мен дене ецбегшш, ешмдиliriH кург арттыруга, ещцргстщ экономикалык, керсеткшггерщ жакрартуга, баскд тэолдермен оръгндалмайтын кейб! Электрониканын, болашагы одан да зор, ол гылым мен техниканьщ баскэ салаларына кдраганда жедел дамиотырьш, хальщ шаруашылыгындагы гылыми-техникалык,про-греске зор улес коса беретшдю. Бул ic еш кунге дешн оц шеилмш таппай келедй Зерттеу жумысы-ньщ кекейкестЬаш осы проблемамен байланысты. Эдштемелж эдебиеттерд1 талдау, Keii6ip орта мектеп мугалщдер1 мен эдгскерлердщ, мектептщ физика курсында электрониканын мэселелерш ощлтумен ауык,-а}ык, айналысып жургешн кврсетед! Мектеп физика курсын ок,ытуга кдтысты электрониканын, элементтершен окушыларды таныстыру мацсатьщда К. Нурмановтыц диссертациялык зерттеулер1 орьшдалган. Электрониканын; Keiiöip теориялык, поли-техншсалык;, кас ¡би- б агд ар л ы к,, ауыл шаруашылык, внд1р1ст1к элементтер1 В. Электрониканы болашак, физика мугал1мдерше окыту хеншдеп мэселе rinn крзгалыссыз кщсьш отыр. Кешнп он жыддыкца дейш педатогикалык, жогары оку орындары студенттер! Сол жьщдьщ аягында орыс тшнде Омсюдеп мемлекетпк педагош-калык; институттьщ баспасьшан аз тиражбен, шагъш келемгц, ро-топринтпен дайьтадалган В. Ямпольскийдш, оку куралы шъщгы. Кдзакстан пединституттары мен университеттершде «Электроника нейздерЬ алгаш рет бщщц Кызылорда педагошка институ- тында 1970-ini жылдардан бастап окытыла бастады. Б1здщ мак,-сатгы турде ¡здеп зертгеугмизге кдрасак, баскд ггедгшституггарда жуйеш немесе жеке арнайы курс ретщде окщылмай келген екен. Тек Keüöip уштерситетгерде гана оны эр турл! Муныц 6ip ce6e6i - кдзак, тшндеп оку-одютемелж куралдардыц республикамызда жок; болтаны деп санай-мыз. Осы жагдайды ескере келш, кдзак; тшндеп алгашкы оку курал-дары мен эдютемелк нускдуларды жасау б1здщ улетазге тщц. Болашак, физика пэш мугажмдершщ элекгроникадан алатын бшмдер! Басекееванын, диссертацияларында Keiiöip материалдар гана кездеседк Физикалык ушадарды саралау мен калыггтастырудьщ психоло-гаялык» дидактикалык, эдютемелйс, пэнаралык, байланые пробле-малары Р. Тайницкийдщ ецбекгерщце эр турла багытта жэне децгейде кдрасгырылган. Жалпы угымдарды, оньщ шинде физикалык угымдарды, цалып-тастыруга мугашмдерд1 даярлаудьщ эдютемелж мэселелер! Бул салада жалтыз гана Д. Рахьшбектщ математикалык угымдарды кдлыптастыруга байланысты докторльщ диссертациясын жаца бастама деп ерекше атап керсеткен жен. Физика мугатмдерш угымдарды хфлыптастыруга даярлаудьщ Keüöip эдю-тэсщцер1 физиканы окыту эдютемеа оку куралдарында азды-кегт бершумен шектелш гана келедь Keriöip крлданбалы жэне экспериментпк угымдардьщ эдастемеш, мектеп физика курсьша кдтысты, Б. Мамбетакуновтъщ докторльщ, диссертацияларьшда жэне Б. Петрова-нын кандидатгык, диссертацияларьшда б1ркыдыру баяндалады. Осьшдай талдаудьщ непзшде электрониканьщ каркынды epi то-лымды дамуы мен оньщ университегге окытьшуы арасындагы сэйкесспздк пен кдрама-кдйшылыктьщ бара-бара ултайып бара жаткрнын ангардык. Зерттеудщ непзп мщдетгерк 1. Угымдарды философиялык, психологиялык; жэне эдютемелж гуршдан талдау. Электроникалык, угымдарды н жуйестн аныкхап, оньщ куры-пымдьщ байланысын табу. Электроникалык, угьтмдардъщ шлыми-теориялык мазмуяын герещрек ашьш дамьггу. Электроникалык, бшэдц1 кальштастыру дэрежесш педэкспе-эимент непзшде делелдеп керсету. Зерттеудщ жетекии идеясы: кдзгрп замангы тылыми-техникалык; прогресс пен кэсшкерлЬс кдрекет талаптарына сай болашак физик-мугалшдерд1ц электроникалык, тусшж-танымдарьш дамьггу. Зерттеу эдцстерк зертгеу проблемасы бойынша шлыми-теория-льщжэне оку-едютемелж: эдебиетгерд! Зерттеудщ гылыми жандльны жэне георнялык, мацыздыльны: - физикалык; ойлау мен бтмдердщ жэне угымдардын езара бай-ланысыньщ ерекшелйсгер! Электроника курсын окытудьщ жэй-куш тексерщ», стуле нтт ер уццн казак тшшдеп оку-эд1стемел1к куралдардьщ кетюлшлздш аныктадды. Арнайы курстыц багдарламалары мен текциялары дайындадды. Зерттеудщ макулдануы мен практикага енгЫду! Добрецовты еске алуга арналган сес-ияда 1978-ж. Яссауиатьшдагы Халыкдралык,кдзак,-турж университета Шымкент бол1мшес1 — педагошкалык, институтыньщ 60 жылдыгына арналган Халыкрралык, гылыми-теориялык, конференцияда 1997-ж. Крркыт ата атындагы Кдзылорда мемлекеттж университетшщ бурынш педешститутгьщ жылдык; гылыми-теориялык, жэне оку-эдютемелж конференцшшарында 1972-1999 жж. Диссертадияньщ курыльшы жэне непзп мазмуны Диссертациялык, зерттеушаз варшпеден, терт тараудан 19 пара-графтан , тужырымнан, 265 пайдаланылган эдебиетгер Т131мшен оньщ шинде 11 эдебиет шет ел тшнде турады. Диссертацияда жалпы колеш 318 бет болатын мэтш, 21 кесте жэне 74 сурет бар. «Болашак, физика мупшмдерш даярлауда электроника непздерш ок,ытудъщ гылы ми-теориял ы к, мэселелер! » деп аталатьш б1ршш та-рауда угымньщ философияльщ-эдюнамалык, мацызы тадданып, элек-троникадан бшм берудщ психологияльщ жэне педагогикалык непздер! Жалпы философиялык, тургьща угым — ой ойлау формасы бо-лып саналады. Баскдша айщанда, белгш 6ip класкр. Маркс «сезш арьцылы кдбылданатын алуан тури затгардьщ жалпы кясиеттершщ ойымызда кдмтылган, ыкшамдалган туршен баска ештеце де емес» — дел аньщтаган. Угымньщ пайда болуы курдел! Диссертацияда Heii3ii диалектикалык категориялар жалпы философия лык, магынада талданып, угым дамуыньщ категориялык, байланыстары концентрлж шецберлер диклдар туршде бейнеленедд, олардьщ угымды калыптастырудага мадызы айкын-далады. Таным процесшщ турлерще фготософиялык, психологаяльщ, фи-зиологиялык, жене методологиялык, тургыдан таддау жасалъшъш, нэтижесшде таным процесшщ даму кезендерш психологиялык; тургыдан формаларга жэне турлерге, диалектикалык; сатыларга жзктеп, олардьщ арасындапы езара байланыстарьш аныкдауга эре-кет жасалды 1-сурет. Таным процеснда 6Í3 курган мундай куры-лымдык, жуйеа 6Í3 кдрастыратын элекгроникалык, угьщдарды баскд ушмдарды да кдльтптастырудьщ пакты api тшмд1 жолдарын жэне тэсшдерщ дурыс айкьшдауга кяжетп мумкщщк тушзды. Угымньщ таным процесшдеп сезймдж, логикалык; жэне практика-лык, формаларга кртыстьтлыгын корсетпк. Бул жуйеге угымды кщгып-тастыруга кдтысты «сейлеу», «киял», 2. Бобровниковтыц ецбеп жарык керд1, бфак мектепте электроника непздерш окдту маселсс! Аймановтьщ «Электрониканьщ фгоикалык, непздерЬ деп аталатын ютабы да орта мектеп окушылары ушш жазылган факультативтйс курс болып табылады. Мектеп мугашмдер1 осы кезге дейн бул курал-ды пайдаланып келедт Курс б! Мектеп окуигыларына электроника непздершен бшм бершу! Титл кегшшпк ВУЗдарда «Электроника непздерЬ атты арнайы курс та етшмейдь Дегенмен, ондай арнайы курс Кызылорда мемлекетхж университетшде 1971-жыл-дан бер1 втаазшп келеда, оны уиымдастырушы осы жоддардьщ ав- торы болып табылады. Ал университеттерде де электрониканы жеке пан немесе арнайы курс ретшде жуйел1 окщу мэселес! Тандап алган нспзп тогыз электроникалык, угымныц мектеп физика курсьшда, жалпы физика курсында, теориялык физикада, электротехникада жэне радиотехника курстарьшда к,андай дэреже-де кэльштасатындыгын бшу максатында осы курстарды окытуда жш крлданылатын окульщгар тадданды. Мундай едастемелж жуйеаздит университетгерде окула-тын жалпы физика, теориялык, физика жене элекгро-радиотехника курстарынын, окытылуынан да ангарамыз. Мундай эдостемелпк талдаудьщ нэтижесшде жэне б1ркдтар мек-тептер мен жогары оку орьшдарьшьщ тэж1рибеамен танысудьщ кррытындысында, бул кемшшктердщ мынадай себептер1 бар деген тужырымга келддк: 1. Арнаулы багдарлама-лар, эдютемелгк нускдулар мен эдебиетгер жок,; 3. Осы жагдаяттарды тал
